In 2013 vierde het Drents Museum het vijftigjarig bestaan van Galerie Mokum met de tentoonstelling Figuratie Nu. Schilderijen van grootheden als Matthijs Röling, Barend Blankert, Wout Muller en Henk Helmantel hingen er naast werk van andere kunstenaars die met Mokum verbonden zijn. Ook het werk van Douwe Elias Kamstra (Leeuwarden, 1952) was vertegenwoordigd. Zijn werk valt onder het Noordelijk Realisme, doordrenkt met romantiek en emotie.
Tijdens de opening ontmoette ik hem. Terwijl ik nog turend stond voor een groot doek van dreigende wolken boven volkstuintjes, stapte er een man naar voren, verfspatten nog op zijn trui, met een aandachtige blik die meteen iets indringends had. Hij kwam een fractie te dichtbij, alsof hij mij net zo wilde bestuderen als het landschap op zijn schilderij.
Even van mijn stuk bedacht ik dezelfde stap terug te zetten toen mijn gezelschap interrumpeerde. Destijds adjunct-directeur Harry Tupan stelde ons aan elkaar voor. Een hartelijk gesprek volgde met die mengeling van nieuwsgierigheid en bedachtzaamheid die ook in zijn werk terug is te zien. Mijn gezelschap wierp zich zowaar op als bij wijze een manager toen Douwe uitsprak mij eens willen schilderen. Ergens, niet veel later, werd een afspraak gemaakt.
Een poosje later bevond ik mij in zijn pakhuis in Franeker, waar hij woont en werkt met zijn partner Leonie. Het interieur bleek een wonderlijke wereld, overladen met vondsten van veilingen en antiquairs. Artefacten als een Chinees bruidsbed, talloze serviezen, grote beeltenissen. Overal waar je keek, was iets te ontdekken. Douwe weet uitgebreid te vertellen over de historie en culturele betekenis. Te midden van die bonte verzameling stond een zwartleren fauteuil recht voor de grote ezel. Daar zou ik plaatsnemen, nadat we eerst mijn gebakken taartje hadden verorberd. Het voelde ongemakkelijk en kwetsbaar. Een colbert met kant mocht aanblijven. En de hakjes. De blote benen maakten me erg zelfbewust. Was dit handig? Juist daar waar ik onzeker over ben zo prominent op doek? “Gewoon gaan zitten,” zei hij.
Douwe schildert zoals hij leeft. Direct, zonder omwegen. Geen voorstudies, maar meteen op doek of paneel, in robuuste, warme toetsen die zich laag over laag verdiepen. Zijn thematiek is breed. Interieurs met vergane grandeur, stillevens, stadsgezichten, naakten en portretten. Kinderen met een verstandelijke beperking hebben zijn bijzondere aandacht. Een herinnering aan de school van zijn vader die hem diep heeft geraakt.
De eerste sessie verliep vlot, er werden foto’s gemaakt om het proces vast te leggen. De tweede sessie was ik door vermagering zichtbaar veranderd. Een opdrachtgever met een welhaast onmogelijk horecaconcept en ontoereikend budget brachten grote stress met zich mee in die tijd. Douwe legde dit onverbiddelijk vast. Het resultaat was confronterend, maar ook treffend. Zijn portret raakte precies dat thema van vergankelijkheid dat in veel van zijn werken terugkomt.
Op mijn 35ste verjaardag keerde ik terug naar Franeker. Daar stond het uiteindelijke portret klaar samen met een klein cadeau. Een schilderijtje van een porseleinen kopje uit mijn eigen verzameling, dat ik hem eerder had meegebracht. Jaren later, eind 2018, werd het portret getoond in de Librije, Waanders in de Broeren en de Zwolse Theaters. In 2021 kocht mijn partner het werk. Sindsdien hangt het prominent in zijn villa, waar het de basis vormde voor het kleurenpalet van de woning.
Zo wordt een schilderij meer dan verf en doek. Het draagt verhalen mee, legt momenten vast, verbindt mensen. Voor mij is dit portret tegelijk herinnering, spiegel en inspiratiebron. Een bewijs dat kunst niet alleen bekeken wordt, maar ook geleefd.
Een avondwandeling na een zonovergoten, productieve dag. Ik hou ervan. Lange tijd gebruikte ik de vroege ochtend voor dit moment, maar deze zomer, met een nieuwe werkplek en de lange, zwoele dagen, is het de avond waarin ik de natuur opzoek. Af- of opladen, al naar gelang de behoefte.
